De nachtwacht had ik al eens vaker gezien. Toch kijk ik met speciale interesse naar de hoofdpersoon, Frans Banning Cock, oud burgemeester van Amsterdam. Hij was ook een dorpsgenoot van mij. Hij was kasteelheer van Huis Ilpenstein en droeg als titel Heer van Purmerlant en Ilpendam. Het kasteel bestaat niet meer, maar ons huis heet nog Ilpenstein.  Die naam dankt het aan het oude huis, waar wij ook lang in gewoond hebben. Dat waren ooit stallen behorend bij het kasteel. Dat huis is vervangen door nieuwbouw (voorgevel is nog wel replica), maar de oude naam tegeltjes zitten weer op het huis.

Er zitten heel wat verhalen vast aan allerlei details van de Nachtwacht. Ik was dit keer erg geïnteresseerd in de hand van Frans en de schaduw ervan. Inmiddels heb ik al drie theorieën gehoord, waarom Rembrandt dat zo geschilderd zou hebben:

Op de toelichting in de zaal van de Nachtwacht staat, dat Rembrandt door de schaduw van de hand aangaf waar de lichtinval vandaan komt. Plausibel.

Op een site met achtergrond verhalen staat het volgende: Banning Cocq was stellig een knaap met poids; zie maar hoe gebiedend hij de linkerhand uitstrekt, waarvan de schaduw op de edele delen van Ruytenburg is gericht. Hij schijnt te zeggen: ‘Alle dukaten van Ruytenburg, hoog en laag, zijn ook van mij. Grijp ze, pak ze.’

In ons dorp vertelde iemand, dat de schaduw van de hand gericht was op het geslacht van Ruytenburg, waarmee een hint gegeven werd naar vermeend homo zijn van Banning Cock.

Zo’n schilderij prikkelt de fantasie zullen we maar zeggen.

,