Omdat ik het erg eens ben met de collumn van Aleid Truijens in de Volkskrant van 16 juni kopieer ik hem hier in zijn geheel:

Welja, zet maar een vutter voor de klas

Toen mijn kinderen klein waren, gingen we weleens naar het Land van Ooit, een quasihistorisch pretpark waar middeleeuws verklede acteurs met varkens rollebolden in de modder. Ze staken er wel wat op: hun geringe historisch besef danken ze grotendeels aan deze taferelen, en aan het spelen met Playmobil. ‘Nee!’, schreeuwden ze onthutst, als ik een indianenspeer in een ridderhandje klemde: ‘Dat is een heel andere eeuw!’ Nu, twaalf jaar onderwijs later, zal het ze worst zijn wat er in welke eeuw gebeurde.
Bij de ingang van het Land van Ooit kregen de kinderen een kroontje op het hoofd gedrukt: zij waren de koning. In het Land van Ooit waren kinderen de baas. Papa’s en mama’s mochten alleen betalen; maandagochtend hadden zij het weer voor het zeggen. Grappige carnavaleske omkering, daterend uit de Middeleeuwen.
Minister Plasterk zet leraren ook zo’n leuk hoedje op. Een puntmuts met ‘Baas’ erop. Hij wil leraren, verzekerde hij de leden van de Algemene Onderwijsbond, hun ‘sleutelrol’ teruggeven. ‘Bij voetbal zijn de sterren ook degenen die op het veld actief zijn, en niet de mensen die de krijtlijnen getrokken hebben’, paaide hij. Grappige metafoor, doet het altijd goed. Vooral omdat de krijtlijntrekkers in het onderwijs, zonder hoedje, een veelvoud verdienen van wat de sterren binnenslepen op het modderveld.
Je moet wel heel oud zijn om je te herinneren dat leraren een ‘sleutelrol’ vervulden. Daarom een korte samenvatting. Waarschuwing: dit wordt saai en historisch.
Begin jaren tachtig stonden werkloze academici te trappelen om in het onderwijs te mogen. Als ze al een paar lesuurtjes bemachtigden, werden ze eruit gegooid zodra een oudere leraar die uren claimde. Ze werden behoorlijk betaald, dat wel.
Minister Deetman besloot dat dit hxc3xa9t moment was om de lerarensalarissen rigoureus te korten. Dat pikten de vakbonden niet. Ze kwamen tot een compromis, in 1984 vastgelegd in de HOS-nota: zittende leraren hielden hun hoge salaris, nieuwe leraren daalden twee schalen, waardoor hun eindsalaris duizenden guldens per maand lager uitviel. Pech voor de nieuwkomers – maar die kwamen er voorlopig toch niet.
Toen die rond 1990 wxc3xa9l nodig waren, ontdekten zij het verbijsterende verschil tussen hun salarisstrookje en dat van hun collega’s. Dat leidde tot wrok in docentenkamers en, erger, de aantrekkingskracht en status van het beroep daalden tot een nulpunt. Je zou als academicus wel gek zijn om voor de klas te staan.
Het kon nog zuiniger. Een nieuw functiewaarderingssysteem in 2005, onder goedkeurend geknik van de onderwijsbonden ingevoerd, maakte het scholen mogelijk xc3xa1lle leraren in de laagste schaal te betalen, universitair of hbo-geschoold. Ze doen toch hetzelfde werk? Een unicum: waar vind je artsen met een salaris van een hbo-verpleegkundige, economen betaald als boekhouder?
Het ministerie spiegelde de OESO voor dat het wel meeviel met onze lerarensalarissen. Eerstegraders zouden maximaal 54duizend euro kunnen verdienen. Maar dat is een salaris uit het Land van Ooit. In de praktijk zit geen leraar meer in die schaal. Een academisch geschoolde docent kan groeien tot 41duizend euro. Scheelt op een hele loopbaan toch 5,5 ton. Precies de prijs van het huis waarin ik opgroeide, dat nu te koop staat. Vroeger woonden in die buurt honderden leraren, alleenverdieners met een gezin. Nu is het netto salaris van xc3xa9xc3xa9n leraar alleen al nodig om de hypotheek af te lossen. Jonge afgestudeerden zijn niet gek.
Toch kan het nxc3xb3g efficixc3xabnter. In tijdschriften voor ‘onderwijsmanagement’ staan serieuze voorstellen om assistenten met een mbo-opleiding voor de klas te zetten. Leraren kunnen dan ‘materiaal’ ontwikkelen, aangestuurd door managers. Er zijn nog creatievere oplossingen. Vutters die zich vervelen, uitgetreden militairen? Haal ze naar het onderwijs! Het werk komt toch neer op kinderopvang.
Walter Dresscher, voorzitter van de Aob, draagt ook een leuk hoedje, in de vorm van een botervloot. De vette klodders druipen van zijn voorhoofd. Zijn onderwijsbond stemde laf in met alle structurele inkomensverlagingen.
Nu houdt hij Plasterk voor dat de kenniseconomie alleen te redden is met marktcomforme salarissen. Nederland moet zich houden aan de ‘internationale fatsoensnorm’ van 6 procent van het bnp besteed aan onderwijs.
Als het Plasterk ernst is met zijn geinige voetbalmetafoor, luistert hij naar deze vrome bekeerling en werft hij goede leraren met een goed salaris. Voor carnaval is het niet de tijd van het jaar.