Bij de kerk van Valburg verzamelde het wandelgezelschap voor de derde keer om weer twee etappes van het Pad van de Vrijheid te gaan lopen. Hoewel het nog droog was, maar je de regen kon grijpen, werden er voorzorgsmaatregelen genomen, zodat we regenbestendig zouden zijn.

De eerste stop buiten het dorp was bij Landgoed Schoonderlogt. Na de Slag om Opheusden was dit van oktober tot november 1944 het hoofdkwartier van het 506th Parachute Infantry Regiment. Dit bataljon werd ingezet bij de landing in Normandie, vocht in de Ardennen en was betrokken bij de inname van Hitlers Adelaarsnest. Er is een televisieserie over de lotgevallen van de E-compagnie gemaakt ‘Band of Brothers’.

Tegenover de oprijlaan is langs de weg ter nagedachtenis van dit Regiment in 2020 een monument onthuld. Er staat een beeltenis op van Richard Winters, die hier zijn beroemd geworden ‘Crossroads’ schreef.

We vervolgden ons pad door een restant van een prachtig walnotenlaantje.

In het gehucht Homoet zagen we al van verre een kerkje liggen.

Dit gebied is in de oorlog herhaaldelijk onder water gezet om op deze manier de vijand te bewegen om terug te trekken. Op de zolder van een boerderij ‘Fikkerdries’ heeft zich toentertijd een drama afgespeeld met drie zwaargewonde Britse soldaten. Er is nu een monument in de voorgevel van de boerderij, maar dat heb ik door de regen gewoon gemist om op de foto te zetten. Maar het mooie kerkje heb ik wel gefotografeerd.

De omgeving hier was agrarisch getint.

Voor de verandering namen we een bospad

en zo bereikten we Driel. Al gauw viel de aandacht op een straatnaambord.

Over deze meneer zouden we al snel meer te weten komen. Op een plein stond een oorlogsmonument voor de Poolse 1ste onafhankelijke parachutistenbrigade in Driel.

Op 21 september 1944 werden zij gedropt door de Amerikaanse luchtmacht. De operatie ‘Market Garden’ mislukte uiteindelijk door allerlei ongunstige omstandigheden en slechte planning van de Britse opperbevelhebbers. De Polen kregen aanvankelijk de schuld van dit falen, maar de inwoners van Driel zagen al snel de tragiek in van de Poolse deelname aan de strijd. Door het moedige optreden en vechtlust van de Polen zijn er juist nog veel meer Britten kunnen wegkomen uit Oosterbeek.

In 1946 werd er al een stichting opgericht ‘Driel-Polen’, die nog steeds bestaat. Drielenaren adopteerden Poolse oorlogsgraven en Stanislaw Sosabowski werd ereburger van Driel. Pas in 2006 werd de generaal postuum onderscheiden door koningin Beatrix met de Gouden Leeuw. Toen schonken Britse veteranen van de 1ste Airborne Devision Driel een monument voor Sosabowski, gemaakt door beeldhouwster Vivien Mallock. Sir Brian Urquhart, die indertijd inlichtingenofficier was, voerde het woord bij de onthulling. Hij had de operatie net als Sosabowski van het begin af aan onverantwooord gevonden.

De kerk aan de overkant van het plein bleek een bezoekerscentrum te bevatten, dat helemaal gewijd was aan de Poolse Brigade.

Hier ging het verhaal over de Polen verder.

Als bijkomstigheid was er voor ons hier een gelegenheid om droog ons lunchpakketje op te eten.

Ook persoonlijke ervaringen van burgers las je hier. Zo ook het schreinende verhaal van Cora Baltussen.

Er werd opeens iemand in de tentoonstellingsruimte geinterviewd en daar werden tv opnames van gemaakt. Het bleek een familielid van van Cora Baltussen te zijnen en de voorzitter van de stichting Driel-Polen. Net vandaag was er vanuit de Britse regering een stap gezet tot officiele erkenning en rehabillitering van de Poolse Brigade. Daarover ging dat interview, dat deze avond op de Gelderse TV werd uitgezonden. Hoe toevallig is dit?

Kijk en luister hier. Even doorscrollen op de tijdlijn naar 03.58.

Wij gingen de regen weer in. Het was nog ongeveer 3 km naar het pontveer. Vlak daarbij troffen we nog een monument. Hier werden de slachtoffers herdacht, die de oversteek naar Oosterbeek niet haalden. Ze hadden daar in de nacht witte linten gespannen, zodat de soldaten zich konden orienteren. Dat laat de steen op het monument zien.

Bij Market Garden regende het, maar wij hadden onze eigen oorlog met de elementen te voeren op het laatste stuk over de dijk.

Wij konden riant varen naar de overkant. Dat was niet alle voor de soldaten in 1944 weggelegd, want toentertijd was de pont losgesneden.

Het was een indrukwekkende etappe. De heftigheid van de oorlog dringt zich hier op, doordat in het land hier op zoveel plekken nog wordt stilgestaan bij de oorlog. We mogen die zwarte periode niet vergeten en we mogen heel dankbaar zijn voor onze vrijheid.