In eerste instantie had ik een wandeling gepland in Limburg. Maar ik zei hem af, omdat ik de hoge temperaturen, met name in het zuiden van het land niet zag zitten. De volgende dag lag er een rouwcirculaire in de bus. Mijn neef en leeftijdgenoot is overleden. Ik kreeg een uitnodiging voor een besloten afscheid. Dus reisde ik alsnog af naar Limburg, naar zowat dezelfde locatie als waar de wandeling zou zijn.

Maar mijn dag stond dus in het teken van afscheid nemen. Mijn neefs vrouw vertelde hoe haar man en hun gezin bewust afscheid hadden genomen van elkaar. Ze huurden een huisje aan zee en hebben de laatste dagen van zijn leven daar met elkaar het leven gevierd. Ze toerden rond langs plekken, die voor hen belangrijk zijn geweest.

De afscheidsbijeenkomst was samen met mijn neef voorbereid. Muziek, die hij mooi en geschikt vond, de vorm met bloemenrand om de kist en weggereden worden door zijn naasten met alle genodigden in een erehaag. Er mocht van hem niet geapplaudiseerd worden bij het wegrijden van de baar. In de brandende Limburgse zon verdween ie uit beeld in stilte met geluiden uit de natuur.

Net daarvoor aan het eind van de afscheidsbijeenkomst had hij iedereen verrast, want het bleek dat hij zijn schoonzoon in het geheim een brief had toegestopt met het verzoek om die namens hem voor te lezen. Zijn dood was gekozen, zijn lichaam was op, door eigenlijk een leven lang ziek te zijn geweest. Hij was hemofilie patiënt, had jaren terug een herseninfarct gehad met alle gevolgen van dien en nu chronisch COPD. Niets bleef hem bespaart. Hij vond het dan ook mooi geweest, zoals op de rouwcirculaire stond. Ondanks alle ziekteprocessen bleef hij een opgewekt mens en wist wat van het leven te maken. Ik had grote bewondering voor hem. Door zijn inbreng deze middag, leek hij er nog helemaal bij. Ik vond het een mooie indringend heel persoonlijk afscheid. Wat een moed is er nodig  om zo’n moeilijk besluit te nemen. Hij had wel een applausje verdient, maar ja.

Mijn gedachten gingen onvermijdelijk terug naar het afscheid van mijn geliefde Sjaak. Hoe anders is dat toen gegaan. Hij overleed totaal onverwacht, zonder afscheid, hij heeft het zelf amper gemerkt. Het was coronatijd, er mochten maar 45 mensen de afscheidsbijeenkomst bijwonen. Wij moesten, totaal in shock, een afscheidsbijeenkomst in elkaar zetten. Het is toen best wel mooi gelukt, maar wij hadden geen voorbereiding, wij gingen in een flow. Zo’n verschil met deze middag! Maar je hebt er geen keuze in, het overkomt je. De uitkomst is in beide situaties helaas toch hetzelfde. Je bent je geliefde kwijt.