Het vrouwenschaatsen begon in Ilpendam

Dit artikel van Jurryt van de Voorden stond 8 maart 2018 in Trouw. Ik kreeg het toegespeeld via mijn zwager. Op deze zowat laatste dag wedstrijdschaatsen van dit seizoen (op TV) vind ik het leuk om het op mijn blog te bewaren. Het gaat tenslotte over mijn dorp!

De vrouwen openen morgen het WK allroundschaatsen in het Olympisch Stadion. De eerste Nederlandse vrouw ooit op dit toernooi was Gonne Donker, dertig jaar vóór Stien Kaiser en Atje Keulen-Deelstra.

Honderd jaar geleden, op 2 maart 1918, was in het Noord-Hollandse Ilpendam de geboorte van Hillegonda Everdina Donker, roepnaam Gonne of Gonda. In de jaren dertig was zij Nederlands beste langebaanschaatsster, in een tijd dat de schaatsbond amper interesse had voor vrouwensport. Er waren nog geen nationale kampioenschappen voor vrouwen, geen EK’s en geen Olympische Spelen. In 1936 organiseerde de Internationale Schaatsunie wel voor de eerste keer een WK allround voor vrouwen, maar nog zonder Nederlander.

Donker had het geluk dat in 1934 de kunstijsbaan in Amsterdam werd geopend, op ongeveer vijftien kilometer van haar dorp. Ze kon zo maandenlang trainen, begeleid door dorpsgenoot en Elfstedenwinnaar Cor Jongert. Zelfs de schaatsbond zag haar vorderingen en selecteerde Donker voor WK allroundschaatsen van 1937 in Davos. De Ilpendamse werd daarmee de eerste Nederlandse vrouw ooit op dit toernooi.

Het land zonder bergen

Gerard Schriefer reisde als verslaggever van De Waterlander met Donker mee. Zo ver van huis schoot hij vol emoties: “Onze gedachten zijn op dit oogenblik niet in Davos. We vertoeven – nu we daar het blonde llpendamsche meiske zien – bij haar land, bij óns land, bij háár Waterland, bij óns Waterland, het land zonder bergen, het vlakke land. Zoo ver als het oog reikt, daar niets dan weiden en water; een enkele torenspits en een groepje huizen brengen afwisseling. Wind en water stalen in dit land de menschen in hun strijd om het bestaan. Houdt dat geen schoone belofte in voor de komende wedstrijd?”

Op het WK reed Donker op alle afstanden de snelste tijd ooit door een Nederlandse vrouw. Dat ze een na laatste werd was volgens verwachting, vanwege de concurrentie uit Noorwegen en Finland. Maar vanaf 1937 behoorde Donker wél tot de snelste schaatssters van de wereld en dus wilde Ilpendam een huldiging. Ze vond het best, maar zonder optocht. De Waterlander schreef: “Temidden van haar familie kwam zij nu – rustig wandelend – naar het Onthoudersgebouw, waar een volle zaal hunkerde naar haar komst.” Aan het eind sprak ze zelf ook nog: “Ik kan wel een beetje schaatsenrijden, maar spreken niet. Daarom als jullie wat meer wilt weten en foto’s wilt zien, kan je gerust bij me thuis komen!”

Ook aan de volgende twee WK’s deed Donker mee en ze won in 1939 in het Finse Tampere zelfs de 500 meter. De tweede plaats in het eindklassement lonkte, maar na een val op de 5000 meter tegen de Poolse Zofia Nehringowa reed ze verder in de verkeerde baan. Nehringowa diende een klacht in, waarna de jury Donker diskwalificeerde en uit de eindrangschikking schrapte. Donker bleef haar hele leven boos op de Poolse.

De oorlog maakte een einde aan haar schaatsloopbaan. Ze emigreerde met echtgenoot Hendrik Zwarensteyn in 1950 naar de Verenigde Staten, waar ze in 2005 overleed. Lena Zwarensteyn, Donkers kleinkind, woont in Washington. “Wat zou mijn oma trots zijn geweest”, twitterde ze vorige week na het Nederlandse schaatssucces op de Winterspelen. “Vooral op de vrouwen.”

Deze Gonne heeft ook navolging gekregen. Er kwam nog een schaatstalent uit ons dorp en wel Annette Gerritsen. Op de Olympische Spelen van 2010 won ze zilver op de 1000 meter. Op het WK Sprint 2008 werd ze derde en in 2011 tweede. Ze is inmiddels gestopt met schaatsen. Hier schreef ik over Annette.

6 thoughts on “Het vrouwenschaatsen begon in Ilpendam

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s